تامین خواسته :

تامین در لغت به معنای ایمن داشتن و خواسته در لغت به معنای موضوع دعواست.منظور از تامین خواسته حفظ کردن خواسته دعواست. چنانچه طلبکار به دادگاه درخواست داده و دلایلی اقامه نماید که مدیون  برای فرار از دین قصد فروش اموال خود را دارد، دادگاه می تواند قرار توقیف اموال وی را به میزان بدهی او صادر نماید که در این صورت بدون اجازه دادگاه حق فروش اموال را نخواهد داشت.

 تامین خواسته یکی از تصمیمات دادگاه است که ، خواهان عین خواسته یا معادل آن را از اموال خوانده تا پایان دادرسی به حیطه توقیف در می آورد و از نقل و انتقال آن جلوگیری می کند تا طلب خود را وصول کند.از آنجاکه قرار تامین خواسته از تصمیمات دادگاه است، بنابراین وجود همه ی شرایط اقامه دعوا از جمله اهلیت، ذی نفعی، ذی سمتی و برای درخواست تامین ضروری است.

 اجرای قرار تامین خواسته در اصطلاح حقوقی بدین معنا است که خواهان می تواند از همان ابتدا با بازداشت خواسته ی دعوا، از نقل و انتقال یا جابجا کردن یا مخفی کردن خواسته خود جلوگیری کند تا در صورت صدور حکم علیه خوانده، بتواند خواسته خود را به راحتی به دست آورد. به طور مثال اگر دارنده چک قصد داشته باشد اموال صادر کننده چک را تامین نماید، ضمن اشاره به تقاضای تامین خواسته معادل بهای خواسته در متن دادخواست می بایست به عنوان خسارت احتمالی مبلغی معادل نظر دادگاه، در صندوق دادگستری تودیع نماید .

موارد و شرایط صدور قرار تامین خواسته

در ماده 108 قانون آیین دادرسی مدنی به مواردی اشاره شده است که دادگاه به درخواست خواهان باید قرار تامین خواسته صادر کند. مواردی وجود دارد که قرار تامین خواسته بدون گرفتن تامین از خواهان صادر می شود، آن در صورتی است که1)دعوا مستند به سند رسمی باشد2)خواسته در معرض تضییع یا تفریط باشد3) اسناد تجاری واخواست شده

مواردی به غیر از موارد فوق، با گرفتن تامین از خواهان انجام می گیرد. این تامین باید به صورت وجه نقد به صندوق دادگستری واریز گردد. میزان تامین که باید به صندوق دادگستری سپرده شود، صرحاً مشخص نشده است ولی در دادگاه ها بین 15 تا 20 درصد مبلغ خواسته تعیین می شود و این درصد می توان کمتر یا بیشتر باشد و بستگی به نظر قاضی رسیدگی کننده دارد. هیچ یک از طرفین نمی تواند نسبت به تصمیم دادگاه درباره ی گرفتن تامین از خواهان و میزان تامین تعیین شده شکایت نماید. قرار تامین خواسته مستلزم درخواست خواهان است، بنابراین دادگاه در هیچ صورتی نمی تواند بدون درخواست درخواست خواهان، قرار تامین خواسته صادر نماید. درخواست تامین خواسته ممکن است پیش از تقدیم دادخواست، ضمن دادخواست راجع به اصل دعوا یا در جریان دادرسی تا پیش از صدور حکم قطعی مطرح شود. اگر قرار تامین خواسته ضمن اصل دعوا مطرح شود، می توان اجرای آن، قبل از ابلاغ به خوانده، را از دادگاه تقاضا نمود. درخواست تامین خواسته از دادگاهی می باشد که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد. اگر در خواست تامین خواسته پس از اقامه دعوا باشد، باید مستقیماً به همان دادگاهی داده شود که دعوا در آن اقامه شده است. اگر دادگاه پس از بررسی درخواست تامین خواسته و دلایل ابرازی هر یک از شروط صدور قرار تامین خواسته را اجراز ننماید، قرار رد دادخواست را صادر می نماید. قرار رد دادخواست تامین خواسته قابل اعتراض نمی باشد. پس از ابلاغ قرار تامین خواسته، طرف مقابل می تواند ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ، اقدام به اعتراض به قرار تامین خواسته کند. دادگاه در اولین جلسه به اعتراض رسیدگی نموده و نسبت به آن، تعیین تکلیف می نماید. در صورتی که دادگاه اعتراض را رد و قرار تامین خواسته را تایید نماید، قرار تا صدور حکم قطعی معتبر و آثار آن به جا می ماند. در صورتی که خواهان در دعوایی که خواسته آن تامین شده با شکست روبرو شود، خسارات ناشی از بازداشت اموال را باید تحمل کند.خوانده می تواند ظرف 20 روز پس از تاریخ ابلاغ حکم قطعی، خسارتی را که از قرار تامین خواسته به او وارد شده است را از دادگاه صادر کننده ی قرار تامین خواسته مطالبه نماید.

مراحل شکل گیری تامین خواسته

در شکل گیری تامین خواسته، خواهان می تواند متناسب با مبلغ بدهی یا دینی که نسبت به مدیون دارد اقدام به معرفی اموال منقول و یا غیر منقول او نماید، که بعد از این معرفی اموال، در صورت عدم توجه مدیون به بدهی دائن، خواهان می تواند دادخواست توقیف اموال مدیون را از مرجع مربوطه خواستار شود که در صورت فروش و به مزایده گذاشتن این اموال، نباید از مستثنیات دین، مدیون غافل شد.

علت وجود تامین خواسته

تامین خواسته تضمینی است که خواهان در ضمن طرح دعوی خود و یا بعد و یا قبل از آن برای ممانعت از تضییع حق و حقوق خود به مراجع مربوطه می دهد، که مرجع رسیدگی کننده با وجود شرایط قانونی مکلف به صدور آن می باشد.

عوامل موثر در تعیین میزان تامین خواسته

  • خواهان باید میزان و اهمیت خواسته دعوی خود را در نظر بگیرد.
  • ارزش و اعتبار ادله ابرازی که خواهان برای تامین خواسته ی خود در نظر دارد.
  • توجه به مدت زمان تقریبی توقیف مال و نوع مال بازداشت شده.
  • در تعیین میزان خواسته باید به میزان خسارت احتمالی که ممکن است به خوانده وارد شود توجه شود.

اخذ تامین از خواهان

بر اساس موارد 225 و 232 قانون آیین دادرسی مدنی، دفتر دادگاه مکلف است با وصول درخواست تامین خواسته، فوراً، آن را به نظر دادگاه برساند و دادگاه، بدون اخطار به طرف؛ دلایل متقاضی را مورد رسیدگی قرار دهد، به صدور قرار تامین خواسته، رد درخواست یا تعیین تامین اقدام نماید. اگر شرط اساسی پذیرش درخواست تامین خواسته محقق باشد، دادگاه نسبت به صدور قرار تامین خواسته اقدام می نماید و چنانچه شرط اساسی پذیرش درخواست تامین خواسته وجود نداشته باشد، درخواست صدور قرار تامین خواسته، مردود می گردد.

 

tamin khasteh-adlsan

 

نوع تامین در تامین خواسته

تامین، در تامین خواسته می تواند مال منقول یا غیر منقول باشد، اگر مال معرفی شده غیر منقول باشد، مدیر اجرایی شرحی به دایره اجرای ثبت محل نوشته، توقیف مال را درخواست می کند، دایره ی اجرایی در صورتی که مال متعلق به بهدکار بوده و به صبت رسیده باشد، فوراً مراتب را در دفتر املاک و در صورتی که به صبت نرسیده باشد، در دفتر املاک بازداشتی قید و آن را به دفتر اجرای دادگستری اعلام می کند. اگر انجام توقیف کلا مقدور نباشد، خواهان باید مال دیگری را از خوانده پیدا کرده و معرفی نماید تا توقیف شود. بر اساس ماده 127 قانون آیین دادرسی مدنی، خواهان می تواند از محصولات املاک و باغ های خوانده توقیف نماید؛ اما به صراحت اعلام نموده به مقدار دو سوم سهم خوانده می توان توقیف کرد. محصولاتی که در معرض خراب شدن باشند، فورا ارزیابی و بدون رعایت تشریفات با تصمیم و نظارت دادگاه فروخته شده، وجه حاصل از آن در حساب سپرده دادگستری تودیع می گردد.

تامین خواسته در اسناد تجاری

سند تجاری، حد وسط اسناد رسمی و عادی می باشد. به عبارت دیگر، سند تجاری از حیث برخورداری از امتیازات قانونی حد فاصل سند رسمی و سند عادی می باشد. چون اسناد تجاری خارج از شمول تعریف سند رسمی می باشد، به ناچار سند عادی تلقی می گردد، اما مزایایی نسبت به اسناد عادی دارد. برخی از این مزایا عبارت اند از:1)مسئولیت تضامنی امضاکنندگان.2) مرور زمان اختصاصی.3)قابلیت وا خواست 4)مسئولیت کیفری در مورد چک و لازم الاجرا بودن آن5)امتیاز در تامین خواسته بدون تودیع زیان احتمالی طرف

به طور مثال در مطالبه وجه مستند به سند تجاری در ثورت اجتماع کلیه شرایط قانونی خواهان برای اخذ تامین خواسته و توقیف اموال بدهکار نیازمند تودیع خسارت احتمالی نیست و این امتیاز بزرگ است که اسناد رسمی و اسناد تجاری واخواست شده از آن برخوردار هستند.

تامین خواسته در مورد چک و سفته

در دعاویی که مستند آنها چک یا سفته یا برات باشد و همچنین در مورد دعاوی مستند به اسناد رسمی و دعاوی علیه متوقف، خوانده نمی تواند برای تامین خسارات احتمالی خود تقاضای صدور تامین خواسته کند.

موارد لغو قرار تامین خواسته

قرار تامین خواسته در موارد زیر می تواند لغو گردد:1)برطرف شدن علتی که باعث تضییع و تفریط مال مورد تامین خواسته بوده است.2)عدم اعتراض به تامین خواسته توسط خوانده ظرف مدت ده روز3)استرداد شدن دعوای تامین خواسته توسط خواهان

اعتراض به قرار تامین خواسته

بر اساس ماده ی ۱۶ قانون آیین دادرسی مدنی، خوانده حق دارد ظرف ده روز به قرار تامین خواسته اعتراض نماید. دادگاه در اولین جلسه به اعتراض به قرار تامین خواسته رسیدگی نموده و نسبت به اعتراض به قرار تامین خواسته، تعیین تکلیف می نماید.

زمان اجرای تامین خواسته

زمان اجرای تامین خواسته، بلافاصله پس از صدور قرار تامین خواسته آغاز می شود، و این اجراییه حتی می تواند قبل از اطلاع رسانی به متهم و یا شاکی باشد. البته اگر مورد توقیفی برای تامین خواسته وجه نقد باشد اجرای این توقیف می تواند بدون رعایت مستثنیات دین باشد. اما در کل زمان اجرای تامین خواسته می تواند در سه مرحله انجام بگیرد:

قبل از اتمام مهلت اعتراض به قرار تامین خواسته

پس از صدور قرار تامین خواسته، خوانده می تواند بنا به قانون آیین دادرسی مدنی، در امور حقوقی ظرف ده روز اعتراض خود را نسبت به قرار تامین خواسته به مرجع صادر کننده ی تامین ابلاغ نماید، در حالی که این تعیین وقت اعتراض در امور کیفری، برای افراد مقیم ایران ده روز و برای افرادی ایرانی مقیم خارج سی روز پس از ابلاغ قرار تامین خواسته می باشد.

قبل از قطعیت حکم و پس از قطعیت قرار تامین خواسته

در این مورد مدیون می تواند پس از قطعیت یافتن صدور قرار تامین خواسته و قبل از قطعی شدن حکم، اعتراض خود را در خصوص اموالی که جز مستثنیات دین می باشد، را به مرجع صدور قرار تامین خواسته تسلیم نماید. برای مثال توقیف ابزار و آلات کسب و کار فرد مدیون می تواند حتی با اتمام مهلت اعتراض به تامین خواسته، رفع توقیف شوند.

اجرای تامین خواسته پس از قطعیت یافتن حکم

اگر رای دادگاه به نفع شاکی و یا خواهان صادر و به وصف قطعیت برسد و پس از ابلاغ اجراییه و قبل از اتمام مهلت ده روزه آن، شخص محکوم له می تواند طبق تبصره ی یک ماده ی 35 قانون اجرای احکام مدنی، اقدام به معرفی اموال محکوم علیه، برای تامین خواسته ی خود (محکوم له) نماید.

صدور قرار تامین خواسته در امور کیفری

هر چند صدور قرار تامین خواسته در دعاوی کیفری برخلاف دعاوی حقوقی، قبل از طرح شکایت کیفری ممکن نمی باشد اما درخواست تامین خواسته مبنی بر ضرر و زیان ناشی از جرم همانند دعوی حقوقی در ضمن تقدیم شکایت و در جریان دادرسی، با تقاضای شاکی در صورت مستند و مستدل بودن درخواست او بدون نیاز به پرداخت هزینه دادرسی و تودیع خسارت احتمالی به صندوق دادگستری، قابلیت صدور قرار تامین وجود دارد.

اعتراض به تامین خواسته در مهریه

چنانچه زوجه تقاضای صدور قرار تامین خواسته به میزان مندرج در عقدنامه نماید دادگاه باید نسبت به اصل مهریه که در عقدنامه ذکر شده است قرار تامین خواسته بدون خسارت احتمالی را صادر نماید و در مورد مازاد آن، دادگاه باید قرار تامین خواسته را به همراه خسارت احتمالی صادر کند چرا که چون مهریه به نرخ روز محاسبه می شود ممکن است خواهان در محاسبه ی مقدار مازاد آن دچار اشتباه شده باشد، حال اگر خوانده نسبت به این تامین خواسته اعتراضی داشته باشد می تواند اعتراض خود را در طی مهلت داده شده، به دادگاهی که در حال رسیدگی به دعوی است تسلیم نماید .

 

دستور موقت

درخواست دستور موقت دراموري كه تعيين تكليف آن فوريت دارد، دادگاه به‌درخواست ذي‌نفع مطابق موارد زير دستور موقت صادر مي‌نمايد ، تشخيص فوري بودن موضوع درخواست با دادگاهي مي‌باشد كه صلاحيت رسيدگي به‌درخواست را دارد ، دستور موقت ممكن است داير بر توقيف مال يا انجام عمل و يا منع از امري باشد و درخواست صدور دستور موقت مستلزم پرداخت هزينه دادرسي معادل دعاوي غيرمالي است ، درخواست دستور موقت ممكن است كتبي يا شفاهي باشد. درخواست شفاهي در صورت مجلس قيد و به امضاي درخواست‌كننده ‌مي‌رسد.

مرجع صدور دستور موقت

چنانچه اصل دعوا در دادگاهي مطرح باشد مرجع درخواست دستور موقت نیز  همان دادگاه خواهد بود و درغيراين‌صورت مرجع‌درخواست، دادگاهي مي‌باشد كه صلاحيت رسيدگي به اصل دعوا را دارد و هرگاه موضوع درخواست دستور موقت، در مقر دادگاهي غير از دادگاههاي يادشده در ماده قبل باشد، درخواست دستور موقت از آن‌ دادگاه به‌ عمل مي‌آيد، اگرچه صلاحيت رسيدگي به اصل دعوا را نداشته باشد.

رسیدگی به درخواست دستور موقت

دادگاه مكلف است براي جبران خسارت احتمالي كه از دستور موقت حاصل مي‌شود از خواهان تأمين مناسبي اخذ نمايد که دراين‌صورت ‌صدور دستور موقت منوط به سپردن تأمين مي‌باشد و براي رسيدگي به امور فوري، دادگاه روز و ساعت مناسبي را تعيين و طرفين را به‌دادگاه دعوت مي‌نمايد ، درمواردي‌كه فوريت كار اقتضاء‌ كند مي‌توان بدون تعيين وقت و دعوت ازطرفين و حتي در اوقات تعطيل و يا در غير محل دادگاه به امور ياد شده رسيدگي نمود ، پس از صدور دستور موقت در صورتي‌كه از قبل اقامه دعوا نشده باشد، درخواست‌كننده بايد حداكثر ظرف بيست روز از تاريخ صدور‌دستور، به منظور اثبات دعواي خود به دادگاه صالح مراجعه و دادخواست خود را تقديم و گواهي آن را به دادگاهي كه دستور موقت صادر كرده تسليم‌نمايد. در غير اين‌صورت دادگاه صادركننده دستور موقت به درخواست طرف، از آن رفع اثر خواهد كرد ، دستور موقت پس ازابلاغ قابل اجراست و نظر به‌فوريت كار، دادگاه مي‌تواند مقرر دارد كه قبل از ابلاغ اجراء شود و دستور موقت دادگاه به هيچ‌وجه تأثيري در اصل دعوا نخواهد داشت ، اجراي دستور موقت مستلزم تأييد رئيس حوزه قضايي مي‌باشد ، درخصوص تأمين اخذ شده از متقاضي دستور موقت يا رفع اثر از آن، چنانچه ظرف يك ماه از تاريخ ابلاغ رأي نهايي، براي مطالبه خسارت طرح دعوا نشود، به دستور دادگاه، از مال مورد تأمين رفع توقيف خواهد شد. 

اعتراض و تجدیدنظر خواهی از دستور موقت

قبول يا رد درخواست دستور موقت مستقلاً قابل اعتراض و تجديدنظر و فرجام نيست ، لكن متقاضي مي‌تواند ضمن تقاضاي‌تجديدنظر به‌اصل رأي نسبت به آن نيز اعتراض و درخواست رسيدگي نمايد ولي در هرحال رد يا قبول درخواست دستور موقت قابل رسيدگي فرجامي‌نيست.

dastor movaghat1-ayandehnegar
dastor movaghat-ayandehnegar

خسارت ناشی از اجرای دستور موقت و رفع توقیف از مال مورد تأمین

در صورتیکه قبلاً اقامه دعوی نشده باشد و یا در صورت اقامه دعوا ، ادعای خواهان رد شود ، متقاضی دستور موقت به جبران خساراتی که طرف دعوا در اجرای دستور متحمل شده است محکوم خواهد شد و در خصوص تأمین أخذ شده از متقاضی دستور موقت یا رفع اثر از آن ، چناچه ظرف یک ماه از تاریخ ابلاغ رأی نهایی ، برای مطالبه خسارت طرح دعوا نشود ، به دستور دادگاه ، از مال مورد تآمین رفع توقیف خواهد شد.

موارد رفع اثر از دستور موقت

درصورتي كه طرف دعوا تأميني بدهد كه متناسب با موضوع دستور موقت باشد، دادگاه درصورت مصلحت از دستور موقت رفع اثر‌خواهد نمود.

هرگاه جهتي كه موجب دستور موقت شده است مرتفع شود، دادگاه دستور را لغو خواهد نمود

. درصورتي كه قبلاً اقامه دعوا نشده باشد و يا درصورت اقامه دعوا، ادعاي خواهان رد شود

دستور موقت در قانون حمایت خانواده

در قانون حمایت خانواده ، قانونگذار شرایط آسان تری را جهت صدور دستور موقت در نظر گرفته است به طوریکه دادگاه می تواند پیش از اتخاذ تصمیم در مورد اصل دعوی به درخواست یکی از طرفین در اموری از قبیل حضانت ، نگهداری و ملاقات طفل و نفقه زن و محجور که تعیین تکلیف آنها فوریت دارد بدون أخذ تأمین ، دستور موقت صادر کند ، این دستور بدون نیاز به تأیید رییس حوزه قضایی قابل اجراء است ، چنانچه دادگاه ظرف شش ماه راجع به اصل دعوی اتخاذ تصمیم نکند ، دستور صادر شده ملغی محسوب و از آن رفع اثر می شود ، مگر آنکه دادگاه مطابق مقررات دوباره دستور موقت صادر کند.

 

موسسه حقوقی آینده نگر

پشتیبانی

تهران ، میدان رسالت ، خیابان سلمان طرقی ، پلاک 4 ، واحد 6

77446620 021

02122974857

09196488488

09125879123

09127333652

info@adlsan.com

ارتباط با مدیریت
درباره آینده نگر

قوانین آینده نگر